Cynlluniau i uno cynghorau yn llanast

Heddiw, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi cynlluniau all arwain at uno cynghorau lleol yn wyth awdurdod. O dan y cynllun, byddai Ceredigion yn cael ei gyfuno gyda Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin, yn debyg i’r hen Gyngor Sir Dyfed.

Mae’r cynlluniau a gyhoeddwyd gan y Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus yn fersiwn ddiwygiedig o argymhellion Comisiwn Williams am gyfuno er mwyn ffurfio 10-12 awdurdod, ac yn barod mae nifer o fewn ei blaid ei hun wedi ei feirniadu’n chwyrn.

Rwy’n teimlo ein bod mewn peryg o ad-drefnu mewn modd hollol anfoddhaol. Mae’r potensial yma i dynnu sylw cynghorau ar adeg pan eu bont yn wynebu toriadau anferth, ac nid yw’r cynlluniau’n delio a phynciau pwysig fel integreiddio iechyd a gofal cymdeithasol.

Trwy gyfuno cynghorau, mae’r cynlluniau’n methu cyfle i ddiwygio go iawn. Mae na nifer anferth o fyrddau rhanbarthol, ar ffiniau amrywiol, yn delio gyda materion fel iechyd, tan, addysg a nifer o bethau eraill. Gellid gwneud rhain yn fwy atebol, a byddai eu diwygio yn helpu integreiddio gwasanaethau craidd fel iechyd.

Byddai cynlluniau amgen Plaid Cymru yn anelu at fwy o integreiddio ac atebolrwydd i wasanaethau rhanbarthol, gan gael gwared ar gonsortia addysg, diwygio byrddau iechyd a rhannu gwasanaethau cymorth, heb orfodi cynghorau i uno ar adeg o doriadau, ac heb gynyddu’r nifer o gynghorwyr.

Byddai cyfuno tair awdurdod ac ail-ffurfio Dyfed, tra’n methu diwygio’n ehangach, yn anhebygol o fod yn ffafriol i Geredigion.

Mae angen ail-feddwl y cynlluniau yma. Maent yn debygol o arwain at anhrefn, a bydd gan etholwyr y cyfle i basio barn arnynt fis Mai nesa.

Comments are closed.